آموزش ترازیابی (قسمت اول)

ترازیاب (نیوُ) وسیله ای اپتیکی است که جهت تعیین اختلاف ارتفاع بین دو یا چند نقطه نسبت به هم و یا نسبت به یک سطح مبنا در نقشه برداری و یا ساخت و ساز استفاده میگردد. ترازیاب و ترازیابی براس مهندسین و دانشجویان رشته هاس نقشه برداری و عمران و علاقه مندادن که در این حرفه کار می کنند اهمیت دارد . از این رو آموزشی توسط وب سایت پرتال جامع مهندسی تدارک دیده شده، که در چند بخش به طور کامل آموزش داده خواهد شد .

آموزش ترازیابی (قسمت اول) :

آموزش ترازیابی:

ترازیاب چیست؟

ترازیاب (نیوُ) وسیله‌ای اپتیکی است که جهت تعیین اختلاف ارتفاع بین دو یا چند نقطه نسبت به هم و یا نسبت به یک سطح‌مبنا در نقشه‌برداری و یا ساخت‌وساز استفاده می‌گردد. ازجمله دستگاه‌های اولیه مورداستفاده جهت ترازیابی تراز آبی (Water Level) بوده که توسط ایرانیان باستان به‌کاربرده می‌شد. این تراز، لوله‌ای از نی بوده که وسط آن سوارخی بزرگ و در هر  سر آن سوراخی کوچک متصل  به طنابی  داشته. دو نفر هر سر طناب را روی یک قطعه چوبی مدرج  نگه می‌داشتند سپس نفر سوم با کاسه از سوراخ وسط نی آب می‌ریخته، اگر آب از هرکدام از سوراخ‌های دو سر به میزان نامساوی می‌ریخت، سر طنابی که بالاتر قرارگرفته بود را قدری پایین میاوردند تا آب به میزان یکسان از دو سر تخلیه شود. اندازه بین سر چوب و محل قرار گرفتن طناب اختلاف ارتفاع بین دونقطه بود.

 

tarazyab58

 

 

در دیگر کشورها تراز شیشه‌ای دارای انحنای معینی شد که در صورت افقی بودن تراز حباب کاملاً در وسط تراز قرار می‌گرفت. در سال‌های بعد، کارخانه‌های سازنده وسایل نقشه‌برداری با تعبیه یک یا دو عدد تراز در کنار دوربین این امکان را فراهم آوردند که وقتی حباب تراز در وسط است محور نشانه‌روی دوربین نیز افقی گردد. بدین ترتیب با حرکت سمتی محور نشانه‌روی یک سطح افقی در فضا ایجاد می‌شود. با کمک این محور اختلاف ارتفاع بین دونقطه اندازه‌گیری می‌گردد. بدین ترتیب ترازهای اپتیکی (Optical Level) تولید گردید. این ترازها بر روی سه‌پایه نصب و با سه پیچ تنظیم محور نشانه‌روی دوربین به‌صورت افقی قرار می‌گرفت و با حرکت سمتی دوربین صفحه‌ای افقی در فضا ساخته می‌شد

دستگاه‌های ترازیاب فقط قادر به ایجاد یک میدان افقی در فضا بودند و برای تعیین اختلاف ارتفاع نقاط از قطعات مدرج شده چوب که همان شاخص‌ها می‌باشند استفاده گردید

ترازیابی دقیق با استفاده از دوربین‌های ترازیاب ویژه ازجمله متداول‌ترین روش‌ها در اجرای طرح‌های عمرانی و توسعه کشور هست اجرای پروژه‌هایی نظیر تهیه پروفیل‌های طولی مسیر رودخانه‌ها راه‌ها خطوط انتقال نیرو و ۰۰۰ نیازمند کار ترازیابی می‌باشند علاوه بر این از این روش در اجرای شبکه‌های ترازیابی سراسر کشوری و ایجاد نقاط پایه (کنترل زمینی) برای تبدیل عکس‌های هوایی و ماهواره‌ای به نقشه استفاده می‌گردد باوجود دقت بسیار بالای روش ترازیابی سنتی اجرای این روش بسیار زمان‌بر و پرهزینه بوده و تاکنون روش جایگزینی نیز برای نقشه‌برداران متصور نبوده است و هنوز هم بعد از گذشت سالیان این عملیات در کشور ما و تنها توسط سازمان نقشه‌برداری کشور صورت می‌پذیرد

 

اجزاء ترازیاب :

 

tarazyab59

 

 

tarazyab60

 

 

شناخت دستگاه ترازیاب :

ترازیاب وسیله‌ای است که به کمک آن می‌توان سطح تراز را در هر نقطه از فضا به وجود آورد. دستگاه ترازیاب از دو قسمت اساسی زیر تشکیل‌شده که هر قسمت ضمایمی دارد که در اشکال دیده می‌شود.

 

tarazyab62

 

 

 

 

پایه که به‌وسیله سه پیچ تراز کننده، روی سه‌پایه تکیه می‌کند و بر روی آن‌یک تراز قرار دارد. همچنین دایره مدرج افقی (لمب) برای اندازه‌گیری زاویه افقی که در بالای آن وجود دارد.

تلسکوپ که در کنار آن تراز برای افقی کردن خط نشانه‌روی قرار دارد که در حول محور قائم می‌تواند دوران کند با یک پیچ نگهدارندِ سمتی بسته می‌شود، و با پیچ حرکت جزئی سمتی به مقدار کمی می‌تواند چرخش نماید تا خط نشانه درروی هدف قرار گیرد.

 

***پایان قسمت اول***

مطالب مرتبط

ثبت نظر