لحیم‌کاری و کاربرد آن

لحیم‌کاری و کاربرد آن:

ارتباط منابع تغذیه الکتریکی با مصرف‌کننده توسط سیم‌های رابط انجام می‌شود.

این‌گونه ارتباطات، به‌صورت اتصال موقت یا دائم می‌باشد. ارتباط موقت، به طریق پیچ و مهره با ترمینال برقرار می‌شود. اتصال موقت به کاربرها، امکان می‌دهد که هر وقت بخواهند، می‌توانند مصرف‌کننده را از منبع تغذیه جدا کنند. شکل ارتباط موقت را نشان می‌دهد.

 

lahimkari7

 

اتصال دائم در شبکه‌ها و مدارهایی کاربرد دارد که مصرف‌کننده باکار دائم یا به مدت طولانی به منبع تغذیه وصل می‌شوند. برای جلوگیری از قطع رابطه مصرف‌کننده با منبع تغذیه اتصال دائم به‌صورت لحیم یا به‌صورت جوش‌کاری برقرار می‌شود. در کارهای ظریف مانند مدارات چاپی یا ارتباطات داخل قطعات، که امکان اتصال با پیچ و مهره‌ها، ترمینال‌ها و جوش‌کاری موجود نباشد، برای برقراری ارتباطات از لحیم‌کاری استفاده می‌شود.

لحیم‌کاری با توجه به دمای محیط کار قطعات به دو روش، لحیم‌کاری سخت و لحیم‌کاری نرم انجام می‌شود. در دمای بالا از لحیم‌کاری سخت و در دمای کمتر از ۴۵ درجه سانتی‌گراد از لحیم‌کاری نرم استفاده می‌شود.

 

lahimkari8

سرکابل‌ها، مفتول‌ها مسی، به علت زمختی قطعات و نیاز به دمای زیاد محل اتصال، به روش لحیم‌کاری سخت، اتصال داده می‌شود. در این نوع لحیم‌کاری هنگام جدا کردن قطعات لحیم شده تخریب می‌شود. در شکل چند نمونه از لحیم‌کاری نشان داده‌شده است.

lahimkari9

در لحیم‌کاری نرم از ماده لحیم از آلیاژ سرب – قلع استفاده می‌شود. به علت پایین بودن دمای کار در این نوع لحیم‌کاری استحکام بین قطعات لحیم شده زیاد نیست و با گرم کردن محل اتصال دو قطعه لحیم شده، به‌راحتی از هم جدا می‌شوند. شکل لحیم‌کاری نرم مشاهده می‌شود.

 

آماده کردن سطوح جهت لحیم‌کاری:

هادی‌های الکتریکی مسی یا آلومینیومی اغلب دارای روکش پروتودور یا لاک می‌باشند. اتصال سیم‌ها به روش‌های مختلف از قبیل اتصال سو به سو، اتصال سه‌راهی، اتصال طولی و غیره انجام می‌شود. قبل از لحیم‌کاری، لازم است، محل اتصال‌ها سطوح برای لحیم‌کاری آماده شوند. برای آماده کردن سطوح مراحل زیر را دنبالم می‌کنیم .

برداشتن روپوش سیم‌ها:

در سیم‌هایی که روکش پی‌وی‌سی دارند روکش توسط سیم لخت کن، برداشته می‌شود. اندازه روکش برداری با توجه به نیاز ۱۵ الی ۲۰ میلی‌متر هست. در موقع روکش برداری، لازم است در تنظیم سیم لخت کن، دقت شود تا سیم زخمی نشده و سطح مقطع آن تغییر نکند.

روکش برداری سیم‌ها را توسط سیم لخت کن، نشان می‌دهد.

 

lahimkari10

 

روپوش برداری با چاقو و سمباده:

لاک سیم‌های لاکی با قطر بیش از ۰٫۶ میلی‌متر را می‌توان توسط چاقو یا سمباده پاک کرد. این کار باید بااحتیاط زیاد انجام شود تا در عمل لاک برداری، سیم زخمی نشود و در اثر تا کردن و خوابانیدن نشکند. لاک بعضی از سیم‌ها را به روش شیمیایی پاک می‌کنند. لاک‌های روغنی را باید با حلال‌هایی نظیر استن، بنزول، الکل و یا مخلوطی از آن‌ها، پاک کرد.

 

lahimkari11

 

روپوش برداری با مواد شیمیایی: لاک‌های پلی آمیدی را می‌توان با محلول اسید فرمیک (جوهر مورچه )در دمای ۶۰ درجه سیلسیوس پاک کرد. برای این منظور سر سیم‌ها را به مدت ۳۰ ثانیه در محلول اسید فرمیک  قرار می‌دهند. ازآنجایی‌که اسید فرمیک یک حلال قوی است لازم است در انجام کار دقت لازم به عمل آید تا اسید باپوست بدن تماس نداشته باشد. پس از پاک کردن لاک باید سر سیم‌ها را با آب شستشو داد. به‌جای اسید فرمیک می‌توان از اسید سولفوریک یا اسید فسفریک نیز استفاده کرد. در این حالت انجام کار نسبت به حالت قبل نتیجه ضعیف‌تری دارد از محلول فنل با آب ۶۰ درجه سلسیوس نیز می‌توان برای پاک کردن لاک‌های پلی آمیدی استفاده کرد. از سود مذاب نیز می‌توان در پاک کردن لاک‌ها استفاده کرد

روش دیگر برای پاک کردن لاک سیم‌ها روش حرارتی است. در این روش به مدت کوتاه سر سیم را در مجاورت شعله آتش قرار می‌دهند تا لاک آن بسوزد. پس از سوزاندن لاک قسمت مربوطه را در محلول الکل و آب با نسبت‌های مساوی فرومی‌کنند تا سیم سخت شود.

قطع اندود کردن سیم‌ها:

پس از پاک کردن لاک سیم، لازم است برای جلوگیری از اکسیده شدن محل اتصال‌ها، سر هریک از سیم را در حمام قلع، قلع اندود کرد. دمای حمام قلع، بالا است و قلع در درون آن، به‌صورت مذاب نگهداری می‌شود.

روغن لحیم و پودر نشادر:

روان‌سازها مواد کمکی لحیم‌کاری هستند که باعث می‌شوند که لحیم در منافذ محل اتصال بهتر نفوذ کند. در صنعت از روان‌ساز به‌صورت آب لحیم جوهر نمک، روغن لحیم و کلوفون و نشادر در صنعت استفاده می‌شود. در بسیاری موارد روغن لحیم در داخل منفذ سیم لحیم قرار داده می‌شود. در این مورد لحیم‌کاری به روانساز احتیاج ندارد.

lahimkari12

 

lahimkari13

 

سیم لحیم و انواع آن:

در لحیم‌کاری نرم بیشتر از سیم لحیم L-Sn63Pb استفاده می‌شود که ۴۵٪ قلع و ۳۵ ٪ سرب دارد و دمای ذوب آن ۱۸۵ درجه سلسیوس است این دمای برای لحیم‌کاری مناسب است.

 

lahimkari14

 

مواد لحیمی از آلیاژ سرب قلع و آلیاژ سرب قلع باکمی مس یا نقره و مواد لحیمی نرم ویژه ساخته می‌شود.

در جدول چند نمونه از مواد لحیمی دیده می‌شود سیم لحیم از آلیاژهای قلع و سرب ساخته می‌شود.

lahimkari15

 

انواع هویه و کاربرد آن‌ها:

هویه‌ها منابع گرمایی هستند که انرژی حرارتی موردنیاز محل را فراهم می‌کنند تا دمای مناسب برای ذوب سیم لحیم تولیدشده و لحیم بین اتصالات جاری شود. پس از سرد شدن محل اتصال اجزای لحیم شونده اتصال محکمی باهم برقرار می‌کنند. در اتصالات کمی زمخت‌تر از هویه‌های چکشی، در اتصالات معمولی از هویه‌های القایی و در اتصالات ظریف از هویه‌های قلمی استفاده می‌شود.

lahimkari16

 

هویه القایی ( هویه هفت تیری):

هویه القایی یا هفت تیری، یکی از متداول‌ترین منابع گرمایی است که در لحیم‌کاری از آن استفاده می‌شود. این دستگاه درواقع یک ترانسفورماتور کاهنده است که از سه قسمت اصلی تشکیل‌شده است.

سیم‌پیچ اولیه که به منبع تغذیه الکتریکی جریان متناوب متصل می‌شود.

هسته مغناطیسی که از طریق آن شار مغناطیسی متناوب، مدار خود را کامل می‌کند و موجب ایجاد جریان الکتریکی در سی مپیچ ثانویه می‌شود. این جریان از طریق سیم‌پیچ ثانویه و سیم نوک هویه مدار خود را می‌بندد.

مقاومت سیم نوک هویه خیلی بیشتر از حلقه ثانویه است لذا انرژی گرمایی تلف‌شده، نوک هویه را به‌شدت گرم می‌کند.

سیم‌پیچ ثانویه که در بازوی دوم هسته قرارمی گیرد معمولاً شامل یک یا چند دور سیم مسی با قطر زیاد می‌باشد.

lahimkari17

مزیت عمده هویه هفت‌تیری، سرعت گرم شدن آن است. به‌مجرداینکه روی شستی آن فشار وارد شود نوک آن گرم می‌شود. بدین طریق در هرزمانی که بخواهیم آن را گرم می‌کنیم،

lahimkari18

 

در شکل نمونه‌ای از هویه هفت‌تیری نشان داده‌شده است.

ضرورت دارد نوک هویه یا سر هویه، سطوح لحیم شونده قبل و بعد از لحیم‌کاری تمیز شوند زیرا در اثر اکسیده شدن نوک هویه، انتقال حرارت به سطح کار کاهش می‌یابد. زنگ‌زدگی و چرب بودن سطح کار، موجب می‌شود مواد سیال در سطح کار به‌خوبی نتواند نفوذ کند و از کیفیت لحیم‌کاری کاسته شود. تمیزکاری به‌طور مکانیکی و یا از طریق شیمیایی انجام می‌شود.

 

lahimkari19

 

مواد تمیزکننده شیمیایی:

برای جلوگیری از بروز زنگ‌زدگی پس از لحیم‌کاری و زودن زنگ‌ها و شستن چربی‌ها قبل از لحیم‌کاری، نوک هویه و سطوح را با مواد شیمیایی تمیزمی کنند. در صنعت از مواد اسیدی مانند اسید کلریدریک، اسید سولفوریک، اسید نیتریک و نیز از مخلوط‌های اسیدی استفاده می‌شود. مواد حلال مانند بنزول محلول سود و نشادر در تمیز کردن محل لحیم به کار می روند.

lahimkari20

 

lahimkari21

تمیز کردن سر هویه:

فلز مس به علت انتقال خوب انرژی گرمایی، تقریباً در سر تمام هویه‌ها و وسایل لحیم‌کاری به کار می‌رود. واکنش سریع فلز مس با اکسیژن، یک‌لایه اکسید مس در نوک هویه‌ها به‌جا می‌گذارد. این واکنش سبب می‌شود، گرما از هویه به منطقه لحیم‌کاری خوب انتقال نیابد و ماده لحیم ذوب نشود. بنابراین لازم است قبل از لحیم‌کاری نوک هویه‌ها را با وسایل پاک‌کننده تمیز کرد. از بر سیمی سوهان و ماده نشادر برای پاک کردن نوک هویه‌ها استفاده می‌شود.

اصول لحیم‌کاری روی سیم‌ها با هویه قلمی و القایی:

lahimkari22

پس از تابانیدن سیم‌ها، محل اتصال را توسط منبع گرمایی از سمت پایین گرم می‌کنند  و مواد لحیم را از بالای محل اتصال، باسیم تماس می‌دهند. تا گرمای سیم مواد لحیم را ذوب کند. مواد ذوب با جاری شدن در مسیر اتصال محل مربوطه را پر می‌کند.

برای نفوذ بهتر لحیم در منافذ محل اتصال سیم‌ها، از روغن لحیم استفاده می‌شود به این روغن ماده روانساز یا کمکی گفته می‌شود. در لحیم‌های سیمی معمولاً کارخانه تولیدکننده، روان ساز را درون منفذی در داخل لحیم قرار می‌دهد و به همین دلیل در استفاده از این نوع لحیم دیگر احتیاج به روان ساز نیست

23

عایق گذاری:

در اتصال سیم‌های الکتریکی برای آنکه محل اتصال با بدنه و سایر قسمت‌های ماشین، اتصال الکتریکی برقرار نکند بایستی محل لحیم شده را عایق‌بندی کرد بدین منظور قبل از لحیم‌کاری در هر طرف سیم، وارنیش عبور می‌دهند و پس از لحیم‌کاری، این وارنیش ها را به محل لحیم شده هدایت می‌کنند تا قسمت‌های بدون روپوش توسط وازنیش ها پوشانده شوند. هر دو وارنیش را با یک وارنیش دیگر با سطح مقطع بالاتر می‌پوشانند تا محل لحیم‌کاری کاملاً ازنظر الکتریکی عایق‌بندی شود. بهتر است قطر وارنیش به‌کاررفته یک شماره بالاتر از قطر سیم انتخاب شود.

 

 

مطالب قدیمی تر

اجزای ماشین های CNC

ثبت نظر